Make your own free website on Tripod.com

besmele.gif

ANASAYFA | Namaz Hocasi | Hz. MUHAMMED (S.A.S) | Esma-ul Hüsna | KUR'AN-I KERIM | Osmanli Tarihi | Ibretlik Resimler | Sami Yusuf
Gerileme Devri

GERİLEME DEVRİ (1699-1792)

18. YÜZYIL PADİŞAHLARI
   1)-   II. Mustafa    (1695-1703) (IV. Mehmet'in oğlu)
   2)-  III. Ahmet      (1703-1730) (IV. Mehmet'in oğlu)
   3)-    I. Mahmut     (1730-1754) (II. Mustafa'nın oğlu)
   4)-  III. Osman      (1754-1757) (II. Mustafa'nın oğlu
   5)-  III. Mustafa    (1757-1774) (III.Ahmet'in oğlu)
   6)-    I. Abdülhamit (1774-1789) (III.Ahmet'in oğlu)
   7)-  III. Selim      (1789-1807) (III.Mustafa'nın oğlu)

18. YÜZYILIN ÖZELLİKLERİ:
  1)- Osmanlı Devleti 18. yüzyıla ilk defa toprak kaybeden bir devlet olarak girdi(KARLOFÇA). Bu yüzden
      bu yüzyılın başlarında kaybettiği toprakları geri alma çabasına girdi.
  2)- Osmanlı Devleti 17. yüzyılda en çok AVUSTURYA ile savaşmıştı. 18. yüzyılda ise en çok RUSYA ile
      savaşacak.
  3)- Kanuni'den beri dostumuz olan Fransa 18. yüzyılın sonlarında(1798) Mısır'a saldırınca bu ülke ile
      ilişkilerimiz bozulacak.
  4)- Bu yüzyılda Osmanlı Devleti'nin toprak kaybı hızlanacak, Avrupa'nın bilim ve tekniği alınmaya
      çalışılsa da yeterli olmayacak, sonuçta Osmanlı Devleti Avrupa'nın üstünlüğünü kabul etmek zorunda
      kalacak.
                           III. AHMET DÖNEMİ (1703-1730)
KARLOFÇADA KAYBEDİLEN YERLERİ KURTARMA ÇABALARI:
1)- PRUT SAVAŞI (1711)
Gelişmeler:
Ruslar (Çar Deli Petro) denizlere inme politikasının sonucu olarak Baltık Denizi kıyıları için
İSVEÇ ile savaşmış, Ruslara yenilen İsveç kralı "DEMİRBAŞ ŞARL" Osmanlı Devletine sığınmıştı
Sebepler: a)- İsveçlileri takip eden Rus kuvvetlerinin Osmanlı topraklarına girerek tahrip etmeleri,
b)- Osmanlı Devletinin 1700 İstanbul Antlaşmasında Ruslara verdiği AZAK Kalesi'ni geri almak
istemesi.
c)- Rusya'nın Osmanlı Ortodokslarını ayaklanmaya teşvik etmesi.
III. AHMET
   Savaş:
                                    1711 yılında Baltacı Mehmet Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu Rus ordusunu yendi.
                                       Sonuç:
                                    Prut Antlaşması İmzalandı.(1711)
                                    Maddeleri:
                                    1- Ruslar Azak Kalesini geri verecek ve İstanbul'da elçi bulunduramayacaklardı.
                                    2- İsveç Kralı ülkesine rahatça geri dönebilecekti.
                                    3- Ruslar Kırım ve Lehistan işlerine karışmayacaklardı.
                                    
                                     2)- OSMANLI-VENEDİK VE AVUSTURYA SAVAŞLARI
                                    (1715-1718)
                                    Osmanlıların 1711'de Ruslardan Azak Kalesini geri almaları Karlofça'da kaybettiği diğer yerleri de
                                    geri almaları umudunu güçlendirdi.
                                    1715'de Osmanlı Devleti Mora'yı Venediklilerden geri almak için savaşı başlattı. Osmanlı
                                    Devleti'nin Venediklilere karşı başarılar kazanması üzerine sıranın kendisine geldiğini
                                    gören
                                    Avusturya'da savaşa girdi.(1716) Ancak Osmanlı Devleti aynı başarıyı Avusturya'ya karşı
                                         gösteremedi.
                                        SONUÇ: PASAROFÇA ANTLAŞMASI İmzalandı.(1718)
                                           Maddeleri:
                                              1- Mora Osmanlılar'da  kalacak.
                                              2- Osmanlı Devleti Belgrat'ı ve Eflak'ın bir bölümünü Avusturya'ya verdi.
                                    
                                      NOT: Osmanlı Devleti Pasarofça Antlaşmasından
                                    sonra Avrupadaki olaylardan uzak kalarak bir barış
                                           siyaseti izledi. 1718-1730 yılları arasındaki bu döneme LALE DEVRİ denir.
                                    
                                                            LALE DEVRİ
                                       1718 yılında Avusturya ile imzalanan  Pasarofça Antlaşmasından 1730 yılındaki "Patrona Halil
                                    İsyanı"na kadar geçen döneme Lale Devri denir.
                                       Bu dönemin padişahı III. Ahmet, Sadrazamı Nevşehirli Damat İbrahim Paşa'dır.
                                    
                                    Lale Devrinin Özellikleri:
                                         Bu dönemde Avrupa ile savaş yaşanmamış, barış içinde yaşamak fikri ortaya çıkmıştır.
                                    Osmanlı
                                     Devleti Avrupa'yı daha iyi tanıyabilmek için Paris, Londra gibi şehirlere elçiler göndermiştir. Bu
                                     devirdeki diğer yenilikler ve ıslahatlar şunlardır:
                                      a)- Matbaa kuruldu. (Sait Efendi ve İbrahim Müteferrika tarafından 1727'de İstanbul'da kuruldu.
                                         Matbaada basılan ilk eser Vankulu Lügatı'dır.)
                                      b)- Yeniçerilerden bir itfaiye bölüğü oluşturuldu.
                                      c)- Yalova'da kağıt, İstanbul'da kumaş ve çini fabrikaları kuruldu.
                                      d)- Yeni Kütüphaneler açıldı. Doğu ve batı eserleri tercüme edildi.
                                      e)- Çiçek aşısı yaygınlık kazandı.
                                      f)- Lağımcı ve Humbaracı ocaklarında ıslahatlar yapıldı.
                                      g)- Mimarlık, resim ve minyatür sanatları gelişti.
                                    
                                    Lale Devrinin Sona Ermesi:
                                      Halkın büyük bir kısmı zor durumdayken İstanbul'da bazı devlet büyüklerinin rahat bir yaşam
                                     sürdürmeleri, eğlenceye düşkünlükleri huzursuzluklara sebep oluyordu. Patrona Halil isimli bir yeniçeri
                                     bu durumdan memnun olmayanları yanına alarak isyan çıkardı. İsyan sonucu Nevşehirli Damat İbrahim
                                    Paşa
                                     ve yakınları öldürüldü. Padişah III. Ahmet tahttan indirildi, yerine I. Mahmut getirildi.
I. MAHMUT DÖNEMİ (1730-1754)

SAVAŞLAR:
1)- 1736-1739 OSMANLI- AVUSTURYA+RUSYA SAVAŞLARI:
Sebep: Rusya ve Avusturya'nın Osmanlı'ya karşı ittifak kurmaları ve Rusların Azak kalesini ele
geçirmeleri.
Savaş: 1736'da Rusya ile başlayan savaşa Avusturya'da katıldı. Osmanlı Devleti iki devlete karşı da
başarılar kazandı.
Sonuç: Her iki Devlet ile Osmanlı Devleti arasında BELGRAT ANTLAŞMALARI imzalandı. (1739)
Maddeleri:
1- Avusturya'dan Pasarofça antlaşmasıyla verilen yerler geri alındı.
2- Ruslar Azak Kalesini yıkmayı ve Azak Denizinde savaş ve ticaret gemisi bulundurmamayı kabul
etti.
I. MAHMUT
  NOT: Belgrat Antlaşması
                                    Osmanlı Devletinin Batıda imzaladığı son KAZANÇLI antlaşmadır.
                                    
                                       NOT: Belgrat antlaşmaları sırasında Fransa Osmanlıların lehine arabuluculuk yapmıştı.
                                    Bunun
                                            karşılığı olarak 1740 yılında I. Mahmut tarafından Fransa'ya verilen KAPİTÜLASYONLAR
                                            "sürekli" hale getirildi.
                                    
                                     2)- OSMANLI-İRAN SAVAŞLARI:
                                          1639 yılında imzalanan KASR-I ŞİRİN antlaşmasından sonra durulan Osmanlı-İran
                                    ilişkileri İran'daki
                                        iç karışıklıklardan yararlanmak isteyen Osmanlıların İran'a saldırmasıyla
                                    yeniden bozulmuş, zaman
                                        zaman süren savaşlardan kalıcı bir sonuç elde edilememiştir.
                                            1746 yılında Kasr-ı Şirin Antlaşmasındaki sınırlar kabul edilerek savaşlara
                                    son verilmiştir.
III. OSMAN DÖNEMİ (1754-1757)

III. Osman döneminde önemli bir siyasal gelişme olmamıştır.
III. OSMAN
III. MUSTAFA DÖNEMİ (1757-1774)

1768-1774 OSMANLI-RUS SAVAŞI
Sebep:
Rusların Lehistan içişlerine karışarak, kral seçimine müdahale etmeleri üzerine Lehistan halkı yeni
krala isyan ederek karşı çıkmış, bunun üzerine Ruslar isyancı Lehlileri yenerek, Osmanlı topraklarına
kadar kovaladılar. Osmanlı Devleti Rusya'ya savaş açtı.(1768)
III. MUSTAFA
NOT:  Lehistanın bağımsız
                                    kalması Osmanlı Devleti için çok önemliydi. Çünkü Lehistan Osmanlı Devleti ile
                                          Rusya arasında "tampon devlet" durumundaydı.
                                    
                                    Savaş:  Rus Ordusu Kırım'ı işgal etti, Eflak ve Boğdan'ı ele geçirdi.
                                    Baltık Denizinden Akdeniz'e geçen Rus
                                                donanması 1770 yılında ÇEŞME limanında Osmanlı Donanmasını yaktı.
                                    
                                    Sonuç:  Ruslarla "Küçük Kaynarca Antlaşması" imzalandı.(1774)
KÜÇÜK KAYNARCA ANTLAŞMASI(1774) (I.Abdülhamit Dönemi)
Maddeleri:
1)- Kırım'a bağımsızlık verilecek, Kırım sadece dini bakımdan halifeye(padişah) bağlı kalacak.
2)- Kılburun, Yenikale, Kerç ve Azak Kalesi Ruslara verilecek.
3)- Eflak-Boğdan, Ege adaları ve Gürcistan Osmanlılarda kalacak.
4)- İngiltere ve Fransa'ya verilen Kapitülasyonlar Rusya'ya da verilecek.
5)- Ruslar Osmanlı hakimiyetindeki Ortodoksların koruyucusu (hamisi) olacak.
6)- Ruslar İstanbul'da daimi bir elçi bulundurabileceklerdi.
I. ABDÜLHAMİT
 Küçük Kaynarca'nın Önemi:
                                      Küçük kaynarca'nın en önemli maddeleri Kırım'a bağımsızlık ve Rusların Ortodoksların
                                    hamisi sayılması
                                    maddeleridir.
                                     *    Kırım'a bağımsızlık verilmesiyle, Ruslar Kırım'ı ele geçirme konusunda
                                    önemli bir adım
                                          atmışlardır.  Nitekim çok geçmeden, 1783 tarihinde Kırım'ı işgal ederek Rus topraklarına
                                          katmışlardır. Böylelikle Fatih döneminden beri devam eden Karadeniz'deki Türk egemenliği sona
                                          erecektir.
                                     *    Ruslar Osmanlı Ortodoklarının koruyucusu olmaları ile, Osmanlı Devletinin iç işlerine
                                    sık sık
                                          karışacaklar, böylelikle Balkan milletleri üzerinde etkili olacaklardır.
                                    
                                    1787-1792 OSMANLI-RUSYA+AVUSTURYA SAVAŞLARI:
                                     Sebepler:
                                      1- Osmanlı Devleti'nin Kırım'ın Ruslar tarafından işgalini unutamaması. (1783'de II.
                                    Katerina Kırım'ı
                                         işgal ederek Rusya'ya kattığını ilan etmiş,binlerce Türk'ü kılıçtan geçirmişti.Osmanlı
                                    Devleti bu
                                         olup bittiye ses çıkaramamıştı.)
                                      2- Rusya ve Avusturya Osmanlı Devletinin Balkan topraklarını paylaşma konusunda anlaştılar.
                                    Anlaşmaya
                                         göre eğer İstanbul alınırsa "Bizans İmparatorluğu" yeniden kurulacaktı.
                                     Savaş:
                                         Anlaşmayı haber alan Osmanlı Devleti zaten Kırım'ın acısını unutamadığından
                                    Rusya'ya savaş ilan
                                         etti. Avusturya'da savaşa katılınca Osmanlı Devleti her ikisine karşı savaşmak zorunda
                                    kaldı.
                                     Sonuç:
                                         Avusturya Osmanlı Devletiyle ZİŞTOVİ ANTLAŞMASI'nı imzalayarak (1791) Rusya'yı yalnız
                                    bıraktı.
                                         Çünkü: Avusturya, bu sırada çıkan Fransız İhtilalinden olumsuz şekilde etkilenmişti.
                                    
                                        NOT: Ziştovi Antlaşmasıyla Avusturya savaştan önceki sınırlarına çekildi. Bundan sonra
                                    Avusturya ile
                                             Osmanlı Devleti arasında ciddi bir savaş olmamış, hatta I. Dünya Savaşında Osmanlı
                                    Devletiyle
                                             birlikte savaşmıştır.
                                    
                                        NOT: Fransız İhtilalinin yaydığı
                                    "Milliyetçilik" akımından en çok etkilenen iki devlet Avusturya
                                             ve Osmanlı Devleti'dir.
                                    
                                          Ziştovi Antlaşmasından sonra tek başına kalan Rusya ile savaş 1792'ye kadar sürdü. Sonuçta
                                    YAŞ
                                       ANTLAŞMASI imzalandı.(1792)
                                          Yaş Antlaşmasıile Osmanlı Devleti Kırım'ın Rusya'ya ait olduğunu kabul etti.
                                          Yaş Antlaşması Osmanlı Devletinin Dağılma Döneminin başlangıcı sayılır.
                                    
                                    1798-1801 OSMANLI-FRANSA SAVAŞI (Mısır'ın
                                    İşgali)
                                      SEBEPLER:
                                        1789 yılında Fransız İhtilali meydana gelmişti. Fransa Arnavutluk'taki bazı kıyıları
                                    ele geçirince
                                      Osmanlı Devleti ile komşu oldu. Fransızlar hem Osmanlı'nın Balkan Milletlerini bağımsız
                                    olmaya teşvik
                                      ediyor, hem de sömürgecilik faaliyetine başlıyorlardı. 1798 yılında NAPOLYON BONAPART Mısır'ı
                                    işgal
                                      etti. Amacı hem Osmanlı topraklarından pay almak, hem de İngiltere'nin Hindistan'la olan bağlantısını
                                      kesmekti.
                                      SONUÇ:
                                       İngiltere ve Rusya Osmanlı Devleti'nin yanında yer aldılar. Yeni kurulan "Nizam-ı Cedit" ordusu
                                    AKKA
                                       KALESİ önünde Napolyon'u yendi.
                                    
                                        NOT: Bu Napolyon'un ilk yenilgisiydi. Nizam-ı
                                    Cedit'in ise ilk ve son başarısıydı.
                                    
                                       Fransa 1801'de imzalanan EL-ARİŞ Antlaşmasıyla Mısır'dan geri çekilmek zorunda kaldı.
                                    
                                                  18. YÜZYIL ISLAHAT HAREKETLERİ
                                    
                                    AÇIKLAMA:
                                        17. yüzyılda II. Osman(1618-1622), IV.Murat(1623-1640), Kuyucu Murat Paşa, Tarhuncu Ahmet Paşa ve
                                      Köprülüler sülalesinden sadrazamların ıslahatlar yaptıklarını belirtmiştik. Daha çok iç isyanları
                                      bastırmak, asayişi sağlamak, devlet otoritesini yeniden kurmak, maliyeyi düzeltmek, Tımar sistemini
                                      düzeltmek ve Kapıkulu ocaklarını ıslah etmek şeklinde gelişen bu ıslahatlar genel olarak
                                    yüzeysel
                                      kaldığından istenen sonuçlara tam olarak ulaşılamamıştı. Daha çok eski devirlerdeki
                                    uygulamaların
                                      devamı şeklinde olan ve çok sert tedbirlerle kötülükleri önleme düşüncesine dayanan bu ıslahatlar
                                      kalıcı sonuçlar getirmedi. Devletin eski gücüne ulaşmasını sağlayamadı.
                                    
                                    18. YÜZYIL ISLAHATLARININ GENEL KARAKTERİ:
                                        18. yüzyılda daha köklü değişikliklere ihtiyaç duyuldu. Avrupa'nın askeri ve teknik üstünlüğü
                                      görüldü ve kabul edildi. Bu yönde gelişme sağlanmaya çalışıldı. Bu yüzyıldaki Islahatları
                                    şöyle
                                      sıralayabiliriz:
                                    
                                     1)-LALE DEVRİ ISLAHATLARI(1718-1730):
                                          1718 yılında Avusturya ile imzalanan  Pasarofça Antlaşmasından 1730 yılındaki "Patrona
                                    Halil
                                       İsyanı"na kadar geçen döneme Lale Devri denir.
                                       Bu dönemin padişahı III. Ahmet, Sadrazamı Nevşehirli Damat İbrahim Paşa'dır.
                                    
                                       Lale Devrinin Özellikleri:
                                         Bu dönemde Avrupa ile savaş yaşanmamış, barış içinde yaşamak fikri ortaya çıkmıştır.
                                    Osmanlı
                                       Devleti Avrupa'yı daha iyi tanıyabilmek için Paris, Londra gibi şehirlere elçiler göndermiştir. Bu
                                       devirdeki diğer yenilikler ve ıslahatlar şunlardır:
                                          a)- Matbaa kuruldu. (Sait Efendi ve İbrahim Müteferrika tarafından 1727'de İstanbul'da kuruldu.
                                              Matbaada basılan ilk eser Vankulu Lügatı'dır.)
                                          b)- Yeniçerilerden bir itfaiye bölüğü oluşturuldu.
                                          c)- Yalova'da kağıt, İstanbul'da kumaş ve çini fabrikaları kuruldu.
                                          d)- Yeni Kütüphaneler açıldı.  Doğu ve batı eserleri tercüme edildi.
                                          e)- Çiçek aşısı yaygınlık kazandı.
                                          f)- Lağımcı ve Humbaracı ocaklarında ıslahatlar yapıldı.
                                          g)- Mimarlık, resim ve minyatür sanatları gelişti.
                                    
                                     2)- I.MAHMUT DEVRİ ISLAHATLARI(1730-1754)
                                        Patrona Halil İsyanı sonucu Nevşehirli Damat İbrahim Paşa ve yakınları öldürüldü. 
                                    Padişah III.
                                        Ahmet tahttan indirildi, yerine I. Mahmut getirildi.
                                        Önemli Siyasi Olayları:
                                          a)- 1736-1739 Osmanlı-Rus+Avusturya Savaşları sonucunda BELGRAT Antlaşması imzalandı.
                                          b)- 1740 Yılında Fransızlara verilen Kapitülasyonlar sürekli hale getirildi.
                                          c)- 1746 yılında İran'la Kasr-ı Şirin Antlaşmasındaki sınırları kabul
                                    eden antlaşma imzalandı.
                                        Islahatlar:
                                          a)- Humbaracı Ahmet Paşa, Topçu ve Humbaracı ocaklarında ıslahatlar yaptı.
                                          b)- Üsküdar'da KARA MÜHENDİSHANESİ (Mühendishane-i Berri Hümayun) adlı bir subay okulu açıldı.
                                    
                                     3)- III.MUSTAFA DEVRİ ISLAHATLARI (1757-1774):
                                        III.Mustafa döneminde Lehistan meselesi yüzünden 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı yapıldı. Savaş
                                    Osmanlı
                                        Devleti için felaketle sonuçlandı. III. Mustafa kederinden öldü.(1774)
                                        Islahatlar:
                                          a)- "Baron Dö Tot" Sürat topçuları adlı bir birlik kurdu, topçu ve istihkam sınıflarını
                                               yetiştirdi.
                                          b)- Hendeshane adlı okulda denizcilik ve topçuluk eğitimi verildi.(Mühendishane-i Bahri Hümayun)
                                          c)- Maliyede düzenlemeler yapıldı.
                                    
                                     4)- I.ABDÜLHAMİT DEVRİ ISLAHATLARI(1774-1789):
                                        III. Mustafa'nın ölümüyle yerine  I.Abdülhamit geçti.
                                        Önemli Siyasi Olayları:
                                          a)- Küçük Kaynarca Antlaşması imzalandı.(1774)
                                          b)- 1783'de Ruslar Kırım'ı işgal etti.
                                          c)- 1787-1792 Osmanlı-Rus+Avusturya savaşı başladı. 1789'da ölümüyle yerine III.Selim geçti.
                                        Islahatlar:
                                          a)- İstanbul'da bir istihkam okulu açıldı.
                                          b)- Maliye'de ve askeri alanda ıslahatlara devam edildi.
                                    
                                     4)- III.SELİM DEVRİ ISLAHATLARI(1774-1789):
                                        Önemli Siyasi Olayları:
                                          a)- Başa geçtiğinde Osmanlı Devletiyle Rusya+Avusturya savaşı devam ediyordu.(1787-1792)
                                          b)- 1789'da Fransız ihtilali çıktı.
                                          c)- Bunun üzerine Avustuya 1791'de savaştan çekilerek Ziştovi Antlaşmasını imzaladı.
                                          d)- Tek başına kalan Rusya da 1792'de YAŞ antlaşmasını imzaladı.
                                          e)- Napolyon 1798'de Mısır'ı işgal etti. Nizamı Cedit Fransız ordusunu AKKA'da yendi.
                                    Fransızlar
                                              Mısır'dan çekildi.
                                          f)- Fransız ihtilalinin etkileri Osmanlı Devletinde görülmeye başlandı. 1804'de Sırp İsyanı
                                    çıktı.
                                          g)- 1806-1812 Osmanlı Rus Savaşı başladı.
                                          h)- 1807'de Kabakçı Mustafa Olayı ile tahttan indirildi.
                                        Islahatlar:
                                        III. Selim Döneminde yapılan Islahatlara genel olarak Nizam-ı Cedit(Yeni Düzen) denilmiştir.
                                          a)- Nizam-ı Cedit Ordusunu kurarak, yeniçeri ocağını geri plana düşürdü.(İsveçli subayların
                                              eğittiği bu ordu, Akka'da Napolyon'u yenmeyi başardı.)
                                          b)- Islahat hareketlerine ve Nizam-ı Cedit ordusuna gelir sağlamak amacıyla İRAD-I CEDİT adıyla
                                              yeni bir hazine kurdu.
                                          c)- Kara ve deniz mühendishaneleri genişletildi.
                                          d)- Yeniçeri ve diğer Kapıkulu Ocakları düzene sokuldu.
                                          e)- Tersaneler yenilendi, modern toplar döküldü.
                                          f)- Avrupa'daki gelişmeleri öğrenmek için Paris, Londra,Viyana ve Berlin'de devamlı elçilikler  açıldı.
                                          g)- İlmiye sınıfında ve devlet dairelerinde düzenlemeler yapıldı.
                                          h)- Bilim ve sanat eserleri batı dillerinden Türkçe'ye çevrildi.

Anasayfa