Make your own free website on Tripod.com

besmele.gif

ANASAYFA | Namaz Hocasi | Hz. MUHAMMED (S.A.S) | Esma-ul Hüsna | KUR'AN-I KERIM | Osmanli Tarihi | Ibretlik Resimler | Sami Yusuf
Duraklama Devri

OSMANLI DEVLETİ'NİN DURAKLAMA DÖNEMİ


                          DURAKLAMANIN SEBEPLERİ
  
  
A- İÇ NEDENLER                                             B- DIŞ NEDENLER

1)-Devlet idaresinin bozulması   1)-Devletin doğal sınırlarına ulaşması(Doğuda İran, Kuzeyde Rusya,Batıda Avusturya)
2)-Askeri teşkilatın bozulması   2)-Avrupada merkezi krallıkların kurulması(Topun kullanılması,Feodaliteninçözülmesi)
3)-İlmiyenin(eğitimin) bozulması 3)-Avrupada Rönesans ve Reform sonucu bilim ve tekniğin gelişmesi
4)-Maliyenin(Ekonomi) bozulması 4)-Avrupanın coğrafi keşiflerle zenginleşmesi(Altınve gümüş Avrupayı zenginleştirdi)
5)-Toplum yapısının bozulması   5)-Coğrafi keşifler sonucu Osmanlı ticaret gelirlerinin azalması,Avrupaki altının
                                      çoğalmasıyla Akçenin değer kaybetmesi

                                    A-İÇ NEDENLER
                                    1)-DEVLET İDARESİNİN BOZULMASI(Merkez yönetiminin bozulmas)
                                    a)- Kanuni'den sonra gelen Osmanlı padişahları devlet yönetiminden uzaklaşmışlardı, seferlere
                                    katılmıyorlardı.  Böylelikle sadrazamlar padişah adına devleti yönetmeye başladılar. Sokullu
                                    Mehmet Paşanın yeteneği ve Köprülü Sülalesi'nin başarıları padişahları gölgede bırakmıştı.
                                    b)- Kanunlara uyulmamış,saray kadınları,ocak ağaları ve ulema devlet işlerine karışınca
                                    devlet
                                    yönetimi bozulmuştu.
                                    c)- III. Mehmetten sonra şehzadelerin "SANCAĞA ÇIKMA" usulü kaldırılınca, Şehzadeler devlet
                                    yönetiminde tecrübe kazanmaktan yoksun kaldılar. (Şehzadeler sarayda KAFES HAYATI yaşadılar.)
                                    d)- Osmanlı Veraset sisteminin etkisi
                                    
                                    OSMANLI VERASET SİSTEMİDEKİ DEĞİŞMELER:
                                    * Osman ve Orhan Beyler zamanında ülke hükümdar ailesinin ortak malı idi.
                                    * I.Murat'tan itibaren ülke sadece padişah ve oğullarının sayıldı.
                                    * Fatih Sultan Mehmet en güçü olanın tahta geçme anlayışını getirdi. (Kardeş katliyle amaç
                                    ülkenin birliğini sağlayarak bölünmesini önlemek ve en güçlü olanın başa geçmesini
                                    sağlamaktı.)
                                    * I. Ahmet(Duraklama Devri) döneminde yapılan değişiklikle Osmanlı Hanedanı içinde en yaşlı
                                    ve akıllı olanın (EKBER ve ERŞED) padişah olması esası benimsendi.
                                    2)-ASKERİ TEŞKİLATIN (SEYFİYENİN) BOZULMASI:
                                    a)- Tımarların ( Dirlik topraklar) dağıtımındaki adaletsizlik Tımarlı ordusunun bozulmasına,
                                    Tımarlı sipahilerin sayısının azalmasına, buna karşılık devletin daha fazla maaşlı
                                    asker(kapıkulu) almasına sebep oldu.
                                    AÇIKLAMA: Bu durum sadece ordunun bozulmasına değil, ekonomik, sosyal ve idari alanda bir çok
                                    problemin doğmasına sebeb olmuştur.
                                    b)- III. Murat'tan itibaren devşirme kanununa aykırı olarak yeniçeri ocağına asker alınmaya
                                    başlanmış, maaşlı askerlerin artması devletin ulufe ve cülus bahsişlerini ödemede sıkıntı
                                    çekmesine ve kapıkulu ocaklarının bozulmasına yol açmıştır.
                                    AÇIKLAMA: Yeniçeri teşkilatında "OCAK DEVLET İÇİNDİR" ilkesi yerini "DEVLET OCAK İÇİNDİR"
                                    ilkesine bırakmaya başlamıştır.
                                    c)-Donanmanın başına denizcilikten anlamayan kişiler getirilmiş, donanma daha 16. yüzyılın
                                    ikinci
                                    yarısından itibaren ihmal edilmeye başlanmıştır.
                                    3)-İLMİYE(EĞİTİM) SINIFINDAKİ BOZULMALAR:
                                    a)- İlmiye sınıfının bozulması, bu sınıfın denetimindeki adalet, eğitim
                                    ve belediye işlerinin de
                                    bozulmasına yol açmıştır. Kadılar rüşvetsiz iş yapmamaya başlamıştır.
                                    b)- Medreselerde okutulan pozitif bilimlerin ihmal edilmesi bilim ve teknik alanında Avrupa'nın
                                    gerisinde kalınmasına sebep olmuştur.
                                    c)- Rüşvet verenlerin, çocuk yaştaki kimselerin (beşik uleması)  müderris olarak(profesör) atanması
                                    medreselerde verilen eğitimin kalitesinin düşmesine neden olmuştur.
                                    
                                    AÇIKLAMA: 17.Yüzyıl bilgini KATİP ÇELEBİ medreselerdeki bu durumu eserlerinde acı bir dille
                                    anlatmaktadır.
                                    4)- MALİYENİN(EKONOMİNİN) BOZULMASI:
                                    a)- Osmanlı Devleti'nin en önemli gelir ve giderleri orduyla ilgiliydi. (Savaş ganimetleri, bağlı
                                    devletlerden alınan vergiler, ordu ve donanmanın maaş ve masrafları)Ordu ve donanmanın
                                    bozulması savaşların kaybedilmesine, ganimet elde edilmemesine, ordunun masraflarının daha da
                                    artmasına, bağlı devletlerin vergilerini vermemesine neden oldu.Kısaca gelirler azalırken,
                                    giderler arttı.
                                    b)- Ulufe ve Cülus bahşişinin artması
                                    ULUFE:Yeniçeri ve diğer kapıkulu askerine 3 ayda bir verilen maaş
                                    AÇIKLAMA: Kapıkulu askerinin artması hazineden ödenen ulufe miktarının da artmasına sebep
                                    olmuştur.
                                    CÜLUS: Tahta çıkmak demektir.Padişahlar tahta geçtiklerinde kaapıkulu aaskerlerine Cülus bahşişi
                                    dağıtırlardı.
                                    AÇIKLAMA: Duraklama ve gerileme dönemlerinde sık sık padişah değişikliği Cülus bahşişinin
                                    de sık
                                    sık dağıtılmasına  sebep olmuştur.
                                    c)- Yeni ticaret yollarının bulunması(Ümit Burnu) ve kapitülasyonlar  ticaret ve gümrük gelirlerinin
                                    azalmasına sebep oldu.
                                    d)- Avrupalıların Osmanlı piyasasına sürdükleri altın ve gümüş Osmanlı parasının
                                    değer kaybına neden
                                    oldu.
                                    5)- TOPLUM YAPISINDAKİ BOZULMALAR:
                                    a)- Nüfusun artışı ile işşiz ve topraksız insanların ortaya çıkmıştır.
                                    b)- Yönetim, ekonomi adaletteki bozulmalar Anadolu, Rumeli ve diğer eyaletlerde iç isyanların
                                    çıkmasına neden olmuştur.
                                    c)- Osmanlı toplumunun değişik din, mezhep ve uluslardan oluşması nedeniyle bu unsurlar merkezi
                                    otoritenin bozulmasıyla dağılma eğilimi içine girmişlerdir.
                                    
                                    DURAKLAMA DEVRİNDE OSMANLI DEVLETİNİN TOPRAK DURUMU NASILDI
                                    *  Duraklama devrinde toprak kaybı olmamakla birlikte, kayda değer bir toprak kazancı da
                                    gerçekleşmemiştir.
                                    *  Yeni alınan yerler olmakla birlikte bu devirde yükselme devrindeki ilerleme hızı devam
                                    ettirilememiştir.
                                    
                                    DURAKLAMA DEVRİ
                                    (1579-1699)
                                    Sokullu Mehmet Paşa'nın 1579'da ölümünden, 1699 Karlofça antlaşmasına kadar geçen dönemdir. Bu dönemin
                                    Padişahları sırasıyla:
                                    III.Murat (1574-1595),      III.Mehmet (1595-1603),
                                    I.Ahmet   (1603-1617),      I.Mustafa  (1617-1618),
                                    II.Osman(Genç)(1618-1622),  I.Mustafa  (1622-1623),
                                    IV.Murat  (1623-1640),      I.İbrahim  (1640-1648),
                                    IV.Mehmet (1648)-1687),     II.Süleyman(1687-1691),
                                    II.Ahmet  (1691-1695)   ve  II.Mustafa (1695-1703)'dır.
                                    
                                    Köprülüler Devri(1656-1683):
                                    Padişah IV.Mehmet zamanında sırasıyla Köprülü Mehmet Paşa, Fazıl Ahmet Paşa, Fazıl
                                    Mustafa Paşa ve
                                    Merzifonlu Kara Mustafa Paşa sadrazam olmuştur.
                                    
                                    DURAKLAMA DÖNEMİ İRAN, AVUSTURYA, LEHİSTAN VE VENEDİK İLİŞKİLERİ
                                    
                                    OSMANLI-İRAN İLİŞKİLERİ
                                    HATIRLATMA: İlk Osmanlı-İran anlaşması  AMASYA ANTLAŞMASI 1555 yılında Kanuni Sultan
                                    Süleyman zamanında
                                    imzalanmıştı. Ancak bu anlaşma çok uzun sürmedi.
                                    
                                    1)- 1577-1590 OSMANLI İRAN SAVAŞI (III. Murat Dönemi)
                                    Sebebi: Şah II.İsmail'in Amasya Antlaşmasını bozarak,Anadolu halkını Osmanlılara karşı
                                    kışkırtması
                                    Savaş : 1577'den 1589'a kadar süren savaş çeşitli aşamalarla gerçekleşti. MEŞALE SAVAŞI'nda
                                    Osmanlılar kazandı. Ardından yapılan bir seferde Osmanlı ordusu Azerbeycan ve İran'a girdi.
                                    Şah II.İsmail'in yerine geçen Şah Abbas barış istedi.
                                    Sonucu: FERHAT PAŞA(1.İstanbul) ANTLAŞMASI imzalandı(1590)
                                    Maddeleri: 1-Tebriz,Karabağ,Tiflis ve Nihavent Osmanlılarda kaldı.
                                    2-Osmanlı Devleti sınırlarını doğuda Hazar Denizi'ne kadar genişletti.
                                    
                                    NOT: Bu antlaşma Osmanlı Devletini doğuda en geniş sınırlarına ulaştıran antlaşmadır.
                                    
                                    2)- 1603-1611 İRAN SAVAŞI(I.Ahmet Dönemi)
                                    Sebebi: Osmanlı Devletinin Celali isyanları ile uğraşmasından ve Avusturya ile savaşmasından
                                    faydalanan
                                    İran'ın saldırıya geçerek daha önce kaybettiği yerleri ele geçirmesi.
                                    Sonucu: NASUH PAŞA (2.İstanbul)ANTLAŞMASI imzalandı.(1612)
                                    Maddeleri: 1- Osmanlı Devleti Ferhat Paşa Antlaşması ile aldığı yerleri geri verecekti.
                                    2- Buna karşı İran Osmanlıya her yıl 200 yük ipek vermeyi kabul etti.
                                    3)- 1617-1618 İRAN SAVAŞI (I.Ahmet+I.Mustafa+II.Osman Dönemleri)
                                    Sebebi: İran'ın vaat ettiği ipeği göndermemesi ve Osmanlı elçisini tutuklaması
                                    Savaş : Osmanlı ordusu pusuya düştü.
                                    Sonucu: SERAV ANTLAŞMASI imza edildi.(1618)
                                    Maddeleri: 1- İranın vergisi 100 yük kumaşa indirildi.
                                    2- Sınırlar Nasuh Paşa Antlaşmasına göre belirlendi.
                                    4)- 1629-1639 İRAN SAVAŞLARI(IV.Murat Dönemi)
                                    a)- Sebebi: Safeviler'in Bağdat'ı ele geçirmeleri.
                                    Sonucu: Hüsrev Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu Bağdat'ı kuşattı, fakat alamadı.
                                    b)- REVAN SEFERİ (1635): IV. Murat'ın ilk seferidir.
                                    Sebebi: İran'ın Osmanlı topraklarına saldırması ve IV.Muratın Anadolu'yu eşkiyalardan
                                    temizlemek
                                    istemesi.
                                    Sonucu: Revan alındı.
                                    c)- BAĞDAT SEFERİ (1638):
                                    Sebebi: İran'ın Revan'ı geri alması
                                    Sefer : Sefer sırasında Anadolu'daki asiler ve eşkiyalar temizlendi. Bağdat alındı.
                                    Sonucu: KASR-I ŞİRİN ANTLAŞMASI imzalandı.(1639)
                                    Maddeleri:1- Bağdat ve Musul Osmanlılara kaldı.
                                    2-Türk-İran sınırı bugünkü şekliyle çizildi
                                    
                                    NOT: İran ile 150 yıllık savaşı sona erdiren bu Antlaşma bugünkü TÜRK-İRAN sınırını
                                    çizmiştir.
                                    
                                    OSMANLI-VENEDİK İLİŞKİLERİ
                                    17. yüzyılda Ege adalarının büyük bir kısmı Osmanlı hakimiyetindeydi. Fakat Girit hala Venediklilerin
                                    elindeydi.  Sultan İbrahim'in padişahlığı döneminde 1645 Yılında adayı kuşatan
                                    Osmanlılar ile Venedik
                                    donanması arasında çetin savaşlar yaşandı. Venedikliler 1648,1651 ve 1656 yıllarında Çanakkale
                                    Boğazını
                                    ablukaya aldılar.Venedik Donanması İnebahtı'dan sonra ilk kez  Osmanlı Donanmasını Çanakkale'de
                                    ağır bir
                                    yenilgiye uğrattı.(IV.Mehmet Dönemi). IV.Mehmet Döneminde sadrazam olan Köprülü Fazıl Ahmet Paşa 1699'da
                                    Girit adasını tümüyle almayı başardı.
                                    
                                    OSMANLI-LEHİSTAN İLİŞKİLERİ
                                    Lehistan(Polonya) Sokollu Mehmet Paşa zamanında Osmanlı himayesine alınmıştı. 1587'de Osmanlı
                                    himayesinden çıkan Lehistan Erdel, Eflak ve Boğdan'ın iç işlerine karışınca II.Osman bu
                                    ülke üzerine
                                    sefer düzenledi.
                                    II.Osman(Genç Osman)'ın Leh Seferi: Yeniçerilerin itaatsizliği yüzünden başarılı olunamadı.
                                    Lehistan
                                    ile HOTİN ANTLAŞMASI imzalandı(1621)
                                    Maddeleri:
                                    1- Hotin Kalesi Osmanlılarda kaldı,
                                    2- Lehistan eskiden olduğu gibi Kırım hanlığına vergi verecekti.
                                    IV.Mehmet'in Leh seferi:  Lehistan'ın Osmanlı'ya bağlı Kazaklara saldırması üzerine padişah
                                    IV.Mehmet sefer düzenledi. Sonuçta BUCAŞ ANTLAŞMASI imzalandı(1672).
                                    Maddeleri:
                                    1- Podolya Osmanlılarda kaldı.
                                    2- Ukrayna Kazaklara verildi.
                                    3- Lehistan Kırım Hanlığına vergiye devam edecekti.
                                    
                                    NOT: Bu antlaşma Osmanlı Devleti'nin Batı'da son toprak kazandığı antlaşmadır. Bu
                                    Antlaşmayla Osmanlı
                                    Devleti Batı'daki EN GENİŞ sınırlarına ulaşmıştır.
                                    
                                    OSMANLI-RUSYA İLİŞKİLERİ
                                    Çehrin Seferi: IV. Mehmet Döneminde Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa, Rusların Dinyeper
                                    Kazaklarının elindeki Ukrayna'ya saldırması üzere ÇEHRİN seferine çıkarak, Çehrin
                                    kalesini ele geçirdi.(1678)
                                    Ardından Rusların isteği ile 1681 yılında Ruslarla İLK BARIŞ ANTLAŞMASI imzalandı.
                                    
                                    OSMANLI-AVUSTURYA İLİŞKİLERİ
                                    
                                    HATIRLATMA: Kanuni Sultan Süleyman  Macaristan ve Orta Avrupa hakimiyeti yüzünden Avusturya Kralı
                                    Ferdinand üzerine seferler düzenlemiş, 1529'da Viyana'yı kuşatmış, 1532'de  Almanya seferini
                                    yapmış, 1533 yılında da Avusturya ile İSTANBUL ANTLAŞMASI'nı imzalamıştı.
                                    Bu antlaşmaya
                                    göre;
                                    Avusturya kralı protokol bakımından Osmanlı sadrazamına eşit olacak ve Avusturya elinde
                                    tuttuğu Macar topraklarına karşılık Osmanlı Devletine vergi verecekti.  Sonraki yıllarda
                                    Kanuni 1566 yılında ölümüne dek çeşitli defalar Avusturya üzerine gitmişti.
                                    AÇIKLAMA:   Duraklama döneminde Osmanlı Devleti'nin en çok savaştığı ülke Avusturya'dır. Bu
                                    dönemde
                                    Avusturya ile yapılan savaşlar ve sonuçları şunlardır:
                                    
                                    DURAKLAMA DÖNEMİ OSMANLI-AVUSTURYA SAVAŞLARI
                                    1)- 1593-1606 SAVAŞLARI (III.Murat, III.Mehmet ve I.Ahmet Dönemleri:
                                    Nedeni: Avusturya'nın Osmanlı kuvvetlerine saldırması ve vergilerini ödemekten vazgeçmesi.
                                    Savaşlar: III. Murat zamanında Osmanlı kuvvetleri SISKA'da yenildi.
                                    Savaş III.Murat'tan  sonra yerine geçen III.  Mehmet döneminde de devam etti. III.Mehmet
                                    bizzat ordunun başında sefere çıkarak EĞRİ KALESİ'ni aldı.  Bu yüzden III. Mehmet'e "Eğri
                                    Fatihi" ünvanı verildi. Haçova Meydan Savaşı'nda III.  Mehmet Avusturya Ordusunu ağır bir
                                    yenilgiye uğrattı.
                                    
                                    NOT: Haçova meydan Savaşı Osmanlı tarihinde zaferle sonuçlanan  SON büyük meydan savaşıdır.
                                    
                                    1600 yılında Osmanlı Devleti KANİJE KALESİ'ni aldı. Kale komutanlığına bırakılan
                                    TİRYAKİ HASAN
                                    PAŞA kaleyi kuşatan Ferdinand'ı az bir kuvvetle yenilgiye uğrattı.
                                    III.Mehmetten sonra padişah olan I.Ahmet zamanında da savaş devam etti. Osmanlılar ESTERGON
                                    kalesini aldı.Avusturya'nın isteği üzerine ZİTVATOROK ANTLAŞMASI imzalandı.(1606)
                                    Zitvatorok Antlaşması(1606):
                                    1- Savaş sırasında alınan Eğri, Kanije ve Estergon kaleleri Osmanlılarda kalacak.
                                    2- Avusturya artık Osmanlı'ya yıllık vergi vermeyecek, bir defaya mahsus savaş tazminatı
                                    verecek.
                                    3- Avusturya kralı protokol bakımından Osmanlı padişahına eşit sayılacak.
                                    
                                    NOT: Kanuni Döneminde Avusturya ile imzalanan İstanbul Antlaşmasında Avusturya kralı
                                    Osmanlı sadrazamına denk sayılmıştı ve vergiye bağlanmıştı.  Zitvatorok
                                    Antlaşması
                                    Osmanlı Devletinin Orta Avrupa'daki üstünlüğünü kaybetmeye başladığını göstermektedir.
                                    
                                    2)- 1658-1664 SAVAŞLARI(IV.Mehmet Dönemi)
                                    Nedeni  : Erdel, Eflak ve Boğdan Beyliklerinin Avusturya'nın kışkırtmasıyla Osmanlı Devleti'ne
                                    karşı isyan etmeleri.
                                    Sonuçlar: Köprülü Mehmet Paşa isyanları bastırdı.Köprülü Fazıl Ahmet Paşa Uyvar kalesini fethetti.
                                    Avusturya'nın isteği üzerine VASVAR ANTLAŞMASI imzalandı.(1664)
                                    Vasvar Antlaşması(1664):
                                    1- Uyvar kalesi Osmanlılarda kalacak
                                    2- Erdel Osmanlı  Devletine bağlı kalacak
                                    3- Avusturya savaş tazminatı ödeyecek.
                                    3)- II.VİYANA KUŞATMASI (IV.Mehmet Dönemi) 1683
                                    Sebepleri: Avusturya'ya bağlı olan Macarların ayaklanarak Osmanlıdan yardım istemeleri, Merzifonlu
                                    Kara Mustafa Paşa'nın şöhret kazanma isteği.
                                    Kuşatma ve Savaş: Avusturya'nın yardım istemesi üzerine papanın teşvikiyle bir haçlı ittifakı
                                    kurulmaya çalışıldı. Lehistan Osmanlılara karşı Avusturya ile ittifak yaptı.Merzifonlu
                                    şehri kuşattı, fakat alamadı.Kuşatmanın uzun sürmesi düşmana vakit kazandırdı.Kırım
                                    Kuvvetleri Viyana'ya yardıma gelen Lehistan kuvvetlerini durdurmakta gereken gayreti
                                    göstermediler. Osmanlı Ordusu Avusturya ve Lehistan kuvvetleri arasında kalarak ağır bir
                                    yenilgiye uğradı.  Dağılan kuvvetleriyle Belgrad'a çekilen Merzifonlu IV.Mehmet'in emriyle
                                    idam edildi.
                                    Sonuçları:  Batıda Türklerin yenilebileceği ve Avrupa'dan atılabileceği düşüncesi doğdu.Avrupa
                                    devletleri KUTSAL İTTİFAK adı verilen bir haçlı birliği oluşturdular. Böylece türklerin
                                    SAKARYA SAVAŞI'na kadar sürecek bir geri çekilme süreci başlamış oldu.
                                    
                                    KUTSAL İTTİFAK DEVLETLERİ: Bunlar Avusturya,Rusya,Lehistan,Venedik ve Malta'dır.
                                    SAVAŞ: Kutsal ittifak Devletleri ile Osmanlı Devleti arasındaki savaşlar yaklaşık 16 yıl
                                    sürdü.
                                    (1683-1699) (Bu arada IV.Mehmet yeniçerilerin isyanıyla tahttan indirildi. Yerine sırasıyla
                                    II.  Süleyman, II.Ahmet ve II.Mustafa padişah oldular.) Zor durumda kalan Osmanlı Devleti barış
                                    istemek zorunda kaldı. Karlofça antlaşması imzalandı.(1699)
                                    KARLOFÇA ANTLAŞMASI(1699):
                                    Avusturya'ya ¦¦¦>  Banat ve Temeşvar hariç bütün Macaristan ve Erdel Beyliği
                                    Venedik'e ¦¦¦¦¦¦>  Mora ve dalmaçya kıyıları
                                    Lehistan'a ¦¦¦¦¦>  Podolya ve Ukrayna verildi.
                                    Rusya ile ateşkes imzalandı, peşinden 1700 yılında İSTANBUL ANTLAŞMASI imzalandı.Buna
                                    göre;
                                    Azak Kalesi Rusya'ya verildi, Ruslar İstanbul'da elçi bulundurabileceklerdi.
                                    KARLOFÇA'NIN ÖNEMİ:
                                    a)- Karlofça Osmanlının toprak kaybettiği ilk antlaşmadır
                                    b)- Bu antlaşma ile Osmanlı'nın Orta Avrupa'daki egemenliği sona ermiştir.
                                    c)- Osmanlı Devleti "Gerileme dönemi"ne girmiştir.
                                    d)- Ayrıca İstanbul antlaşmasında Rusların Azak kalesini almaları onların Karadeniz'e inmelerini
                                    sağlamıştır.
                                    
                                    DURAKLAMA DEVRİNDE İÇ İSYANLAR
                                    
                                    17. yüzyılda uzayıp giden Avusturya ve İran ile savaşlar devleti uğraştırıyordu. 
                                    Osmanlı Devleti'ni
                                    uğraştıran bir başka konu da iç isyanlardı.
                                    İSYANLAR
                                    
                                    1)-İstanbul İsyanları          2)- Taşra İsyanları
                                    
                                    
                                    a)-Celali İsyanları b)- Eyalet İsyanları
                                    
                                    1)- İSTANBUL İSYANLARI: Bu isyanlar İstanbul'daki Kapıkulu Ocakları (özellikleri yeniçeri ve sipahiler)
                                    tarafından çıkarılan isyanlardır. Bu ayaklanmalara zaman zaman halk ve ulema sınıfı da
                                    katılmıştır.
                                    Sebepleri:
                                    * Devşirme sisteminin bozulması
                                    * Devlet yönetiminin bozulması (iktidara gelmek isteyen vezirler, saray entrikaları)
                                    * Ulufe ve cüluslerin zamanında verilmemesi veya ayarı bozuk parayla verilmesi.
                                    
                                    NOT: Askeri isyanların başlangıcı Fatih  dönemine kadar gider.Duraklama Dönemindeki
                                    isyanların en önemlileri III.Murat, II.Osman, IV.Murat ve IV.Mehmet zamanlarında çıkanlardır.
                                    
                                    III.Murat Döneminde(1574-1595); ulufelerin ayarı bozuk para ile ödenmesi üzerine yeniçeriler
                                    ayaklanarak, isteklerine kavuşmuşlardır.
                                    Genç Osman Döneminde(1618-1622); yeniçeriler II.Osman'ın Yeniçeri Ocağını kaldırmak istediğini
                                    anlayarak ayaklanmışlar ve Padişahı tahttan indirerek Yedikule zindanlarında boğarak öldürmüşlerdir.
                                    (1622)
                                    
                                    NOT: II.Osman bir isyan sonucu öldürülen ilk padişahtır. Bu olay Yeniçerilerin
                                    devlet içindeki gücünü artırmıştır.
                                    
                                    IV.Murat Döneminde(1623-1640); İki kez saraya yürüyen Yeniçeriler padişahın gözü önünde sadrazamı
                                    öldürdüler.
                                    IV.Mehmet Döneminde(1648-1687): Haremağaları ve saray kadınlarının devlet işlerine karışmasına
                                    kızan
                                    sipahiler ayaklandı. Padişahtan 30 kadar devlet adamını istediler.İstekleri kabul edildi.Bu
                                    kişilerin cesetleri Sultan Ahmet Meydanında Çınara asıldı. Bu yüzden bu olaya VAKA-İ VAKVAKİYYE
                                    (Çınar Vakası) denir.(1656)
                                    IV. Mehmet Yeniçeriler tarafından bir başka ayaklanma sonucu tahttan indirilmiştir.(1687)
                                    
                                    2)- TAŞRA İSYANLARI: İstanbul dışında meydana gelen isyanlardır.
                                    a)- CELALİ İSYANLARI: Anadolu'da meydana gelen isyan ve karışıklıklara "Celali İsyanları"
                                    denilmiştir.
                                    Celali kelimesi Yavuz döneminde Yozgat ve çevresinde ayaklanan "Bozoklu Celal" adından gelir.
                                    Başlıca Celali İsyanları: Karayazıcı, Canbolatoğlu, Kalenderoğlu, Katırcıoğlu,
                                    Abaza Mehmet Paşa,
                                    Tavil Ahmet, Gürcü Nebi, Deli Hasan,  isyanlarıdır.
                                    Celali İsyanlarının Sebepleri:
                                    * Devlet yönetiminin bozulması
                                    * Ekonominin bozulması ve  vergilerin artması
                                    * Taşrada bulunan yöneticilerin, kadıların ve askerlerin halka olumsuz davranışları
                                    * Özellikle beylerbeyi ve sancak beylerinin devşirme kökenli olması nedeniyle Türk halkıyla
                                    gereken duygusal bağları kuramamaları.
                                    
                                    Celali İsyanlarının Sonuçları: Bu isyanlar bazen taviz verilerek, bazen de şiddet kullanılarak
                                    bastırılmışlardır.  Ancak isyanlar sonucu Anadolu'da dirlik ve düzen bozulmuş, ekonomik hayat
                                    felce uğramıştır.
                                    b)- EYALET İSYANLARI: Yemen, Bağdat, Kırım, Eflak, Boğdan ve Erdel'de meydana gelen isyanlardır.
                                    Sebepleri:
                                    * Devlet otoritesinin zayıflamasıyla eyaletlerdeki yerel yöneticilerin devletten ayrılma
                                    istekleri,
                                    * Yöneticilerin olumsuz tutum ve davranışlarına halkın tepki göstermesi
                                    
                                    NOT: Bu isyanları Fransız ihtilalinden sonra başlayan "Milliyetçilik" hareketleriyle karıştırmamak
                                    gerekir.  Çünkü bu dönemde MİLLİ DEVLET kurma fikri ortaya çıkmamıştır.
                                    
                                    DURAKLAMA DEVRİ ISLAHAT HAREKETLERİ(17.yüzyıl)
                                    
                                    Osmanlı Devlet Adamlarının Islahat Yapmak İstemelerinin Nedenleri:
                                    Osmanlı Devletinin savaşlarda eskisi gibi etkili olamaması, devlet otoritesinin zayıflaması sonucu,
                                    sık
                                    sık isyanların baş göstermesi, ekonomik durumun bozulması gibi nedenlerle Osmanlı devlet adamları
                                    ıslahat yapma gereği duydular.
                                    
                                    ISLAHAT YAPAN PADİŞAHLAR:
                                    II.Osman(Genç Osman)(1618-1622): Ulema sınıfının yetkisini azaltarak, padişahın zamana göre
                                    yasaları
                                    koyabilme gücünü artırmak istedi.Bunların siyasetle uğraşmalarını ve devleti zayıflatmalarını
                                    önlemek
                                    istedi.  Kapıkulu Ocağını kaldırarak yerine Anadolu ve Suriye'deki Türklerden oluşan "milli
                                    bir ordu"
                                    kurmak ve yönetimi devşirmelerin etkisinden kurtarmak için başkenti tamamen Türk olan Anadoluda bir
                                    şehre taşımayı düşündü. Ancak niyetlerini farkeden yeniçeriler tarafından tahttan indirilerek
                                    öldürüldü.
                                    IV.Murat(1623-1640): 12 yaşındayken tahta geçti. İktidarının ilk yıllarında yönetim saray
                                    kadınlarının
                                    ve Valide Kösem Sultan'ın elindeydi.  22 yaşına geldiğinde otoritesini sağlayabildi. Şu ıslahatları
                                    yaptı:
                                    * Yeniçerileri itaat altına aldı.
                                    * İsyanlar ve isyancılarla şiddetle mücadele etti.
                                    * İçki, tütün, meyhane ve gece sokağa çıkma yasağı uygulayarak asayişi sağladı.
                                    * Harcamaları kısıtlayarak, maliyeyi düzeltmeye çalıştı.
                                    * Devlet adamlarından neler yapılması gerektiğini bildiren raporlar vermelerini istedi.
                                    
                                    NOT: Bu konuda KOÇİ BEY sunduğu raporunda devletin gerileme nedenlerini ve bunların çözüm yollarını
                                    göstermiştir
                                    
                                    ISLAHAT YAPAN SADRAZAMLAR:
                                    Kuyucu Murat Paşa  : I. Ahmet dönemi Sadrazamıdır. İsyanları şiddet ve baskı kullanarak
                                    bastırmıştır.
                                    Tarhuncu Ahmet Paşa: IV.Mehmet Dönemi sadrazamıdır. Maliyeyi düzeltmeye çalıştı.(Öldürüldü)
                                    Köprülüler Devri :   IV.Mehmet Devrinde Köprülüler soyundan Köprülü Mehmet Paşa,Fazıl Ahmet Paşa,Fazıl
                                    Mustafa Paşa ve Merzifonlu Kara Mustafa Paşa sadrazam olmuşlardır. Köprülü
                                    soyundan sadrazam olan ilk kişi Köprülü Mehmet Paşa'dır. Köprülü Mehmet Paşa
                                    kendisinden önceki sadrazamların sonlarını çok iyi bildiği için padişaha bazı
                                    şartlar ileri aşağıdaki koşullarla sadrazam olmayı kabul etmiştir:
                                    a) Saray devlet işlerine karışmayacak
                                    b) Devlet memurluklarına istediği kişileri atayabilecek.
                                    c) Kendisi hakkında bir şikayet olursa, savunması alınmadan görevden alınmayacak.
                                    
                                    NOT: Köprülü Mehmet Paşa'nın amacı istediklerini yapabileceği bir ortam hazırlamaktır. Köprülü
                                    Mehmet Paşa ŞARTLI sadrazam olan İLK kişidir.
                                    
                                    NOT: Köprülüler ordu ve maliyeyi düzeltmeye çalışmışlardır.
                                    
                                    DURAKLAMA DEVRİ(17.YÜZYIL) ISLAHATLARININ GENEL KARAKTERİ VE SONUÇLARI:
                                    
                                     1)- Bu yüzyılda isyanlar şiddet ve baskı ile önlenmeye çalışıldı.
                                     2)- Devlet yapısında KÖKLÜ değişimler yapılamadı. Yapılmak istenenler de çıkar çevreleri
                                    tarafından
                                         engellendi.
                                     3)- Geçici olarak iyi sonuçlar verse bile KALICI sonuçlar doğurmadı.
                                     4)- Ayrıca Avrupa Devletleri Osmanlı Devleti'nin toparlanmasına izin vermediler.
                                    

Anasayfa